मनोज जरांगे पाटलांचा प्रभाव की पदवीधरांची नाराजी? मराठवाड्यात शरद पवारांच्या राष्ट्रवादीचा विजय; शिंदेसेनेच्या राजकीय भूमिकेची चर्चा!

मोठी बातमी! दस्तनोंदणी प्रक्रियेत ‘आधार’चा नवा नियम; मालमत्ता व्यवहारातील फसवणुकीला आळा घालण्याचा प्रयत्न

मुंबई : जमीन, सदनिका आणि अन्य स्थावर मालमत्तेच्या खरेदी-विक्रीच्या दस्तनोंदणी प्रक्रियेत मोठा बदल करण्याच्या दिशेने महाराष्ट्र सरकारने पाऊल टाकले आहे. दस्तनोंदणी करताना खरेदीदार आणि विक्रेत्याची ओळख आधारच्या माध्यमातून पडताळण्याची व्यवस्था अनिवार्य करण्याचा निर्णय नोंदणी व मुद्रांक विभागाने पुढे नेला आहे. 

या निर्णयामुळे बनावट ओळख, खोटी कागदपत्रे आणि मालमत्ता व्यवहारातील गैरप्रकारांना आळा घालण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.

महसूल विभागाच्या अखत्यारितील नोंदणी व मुद्रांक विभागाने यापूर्वीच आधार पडताळणीसंदर्भात प्रस्ताव शासनाकडे पाठविला होता. दस्तनोंदणीच्या वेळी आधारच्या माध्यमातून संबंधित व्यक्तीची ओळख निश्चित करण्याची प्रक्रिया राबविण्याची तयारी करण्यात आली आहे. यामुळे दस्त नोंदवताना खरेदीदार आणि विक्रेता प्रत्यक्ष संबंधित व्यक्तीच आहेत का, याची पडताळणी करणे अधिक सुलभ होणार आहे.

बनावट व्यवहारांना आळा घालण्याचा प्रयत्न

मालमत्तेच्या किमती मोठ्या प्रमाणात वाढल्याने बनावट कागदपत्रे किंवा खोटी ओळख वापरून मालमत्ता व्यवहार करण्याच्या तक्रारी समोर येत आहेत. अशा प्रकारांना प्रतिबंध करण्यासाठी आधार आधारित ओळख पडताळणीचा वापर करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.

सध्या दस्तनोंदणीसाठी पॅनकार्ड, पासपोर्ट, मतदार ओळखपत्र यांसारखी ओळखपत्रे वापरली जातात. नवीन व्यवस्थेमध्ये आधार प्रमाणीकरणाला अधिक महत्त्व दिले जाणार आहे. त्यामुळे दस्तनोंदणीची प्रक्रिया अधिक पारदर्शक करण्याचा विभागाचा प्रयत्न आहे.

‘स्किप’ पर्यायही बंद होण्याची शक्यता

दस्तनोंदणी प्रणालीमध्ये आधार पडताळणीसाठी असलेला ‘स्किप’ पर्याय बंद करण्याचीही योजना यापूर्वी मांडण्यात आली होती. त्यामुळे खरेदीदार आणि विक्रेत्याची ओळख पडताळूनच दस्तनोंदणी करण्याची प्रक्रिया अधिक काटेकोर होऊ शकते.

आधार नसलेल्या नागरिकांचे काय?

आधार क्रमांक नसलेल्या व्यक्तींसाठी पर्यायी प्रक्रिया ठेवण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. त्यामुळे आधार उपलब्ध नसल्याने नागरिकांना नोंदणी सेवांपासून पूर्णपणे वंचित ठेवले जाणार नाही, अशी माहिती ताज्या वृत्तात देण्यात आली आहे.

1 ऑक्टोबरपासून नियम लागू?

सोशल मीडिया आणि काही वृत्तांमध्ये हा नियम 1 ऑक्टोबर 2026 पासून लागू होणार असल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र 30 सप्टेंबरच्या उपलब्ध ताज्या वृत्तानुसार नोंदणी व मुद्रांक विभागाकडून यासंदर्भातील अधिसूचना जारी होणे बाकी असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. त्यामुळे नागरिकांनी अंतिम तारीख आणि अंमलबजावणीची पद्धत अधिकृत अधिसूचनेनंतरच निश्चित मानावी.

नागरिकांनी काय काळजी घ्यावी?

मालमत्ता खरेदी-विक्रीचा व्यवहार करणाऱ्या नागरिकांनी आपले आधार, पॅन आणि इतर आवश्यक कागदपत्रे अद्ययावत ठेवावीत. दस्तनोंदणीपूर्वी संबंधित दुय्यम निबंधक कार्यालयाकडून लागू नियमांची माहिती घेणेही महत्त्वाचे ठरणार आहे.

आधार पडताळणीमुळे मालमत्ता व्यवहारातील व्यक्तीची ओळख अधिक निश्चित करण्यास मदत होऊ शकते. मात्र अंतिम नियम, लागू होण्याची तारीख आणि पर्यायी ओळख प्रक्रियेबाबत नोंदणी विभागाची अधिकृत अधिसूचना महत्त्वाची राहणार आहे.